Công trình vốn Nhà nước phải sử dụng vật liệu xây không nung

Bộ Xây dựng vừa ban hành Thông tư 13/2017/TT-BXD quy định sử dụng vật liệu xây không nung trong các công trình xây dựng, có hiệu lực thi hành từ 1/2/2018.

Lợi ích từ gạch không nung

Sự thân thiện với môi trường trong quá trình sản xuất và sử dụng gạch không nung là điều đã được thừa nhận. Việc sản xuất sản phẩm này không sinh ra chất gây ô nhiễm, không tạo ra chất thải độc hại. Năng lượng tiêu thụ trong quá trình sản xuất gạch không nung chiếm một phần nhỏ so với quá trình sản xuất các vật liệu nung truyền thống khác.

Hơn nữa, nguồn nguyên vật liệu chính để sản xuất gạch không nung là tro, xỉ, thạch cao, đá, chất thải công nghiệp, chất thải xây dựng… hiện nay rất dồi dào, bởi với quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, ngành công nghiệp Việt Nam đang phát triển mạnh với nhiều nhà máy, xí nghiệp được đầu tư, xây dựng. Trong đó, phụ phẩm trong quá trình sản xuất của các nhà máy này lại là nguồn nguyên vật liệu chính để sản xuất vật liệu không nung.

Theo tính toán thiết kế cơ bản của nhà máy nhiệt điện, để sản xuất ra 1 KWh điện, sẽ tiêu tốn khoảng 0,5 kg than cám và thải ra khoảng 0,18 kg tro, xỉ, thạch cao. Trên thực tế, do nguồn than đầu vào, điều kiện vận hành, có thể lượng tro, xỉ thải ra còn lớn hơn.

Hiện nay, trên toàn quốc có 21 nhà máy nhiệt điện đang hoạt động và sử dụng 1 trong 2 loại công nghệ là lò đốt than phun – PC (Pulveresed combustion) và lò hơi tầng sôi tuần hoàn – CFB (Circulating Fluidizing Bed). Trong đó, có 8 nhà máy sử dụng công nghệ CFB và 13 nhà máy dùng công nghệ PC.

Theo tính toán sơ bộ đến cuối năm 2017, lượng tro, xỉ, thạch cao FGD tồn chứa trên cả nước khoảng 40 triệu tấn và hàng năm thải ra khoảng 15 triệu tấn. Dự kiến, nếu các nhà máy nhiệt điện được đầu tư theo quy hoạch (57 nhà máy vào năm 2030) và lượng tro, xỉ than đến năm 2018 là 61 triệu tấn, đến năm 2020 là 109 triệu tấn, năm 2025 là 248 triệu tấn và đến năm 2030 sẽ là 422 triệu tấn.

Lượng tro, xỉ này nếu không có giải pháp sử dụng hợp lý sẽ tạo ra những thách thức không nhỏ. Bởi để xử lý lượng chất thải này, phải sử dụng diện tích đất khổng lồ để làm bãi chứa và nhiều áp lực môi trường khác, nguy cơ các nhà máy phải dừng sản xuất do không có đủ bãi chứa là một thực tế hiện hữu.

Mặt khác, nếu nhìn dưới góc độ lợi ích xã hội, theo ước tính, mỗi năm nước ta tiêu thụ khoảng hơn 20 tỷ viên gạch xây, … Với đà phát triển này, đến năm 2020, lượng gạch cần cho xây dựng là hơn 30 tỷ viên/1 năm. Việc sử dụng gạch đất nung sẽ gây tiêu tốn rất nhiều đất sét, ảnh hưởng lớn tới diện tích đất canh tác, ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh lương thực.

Ngoài ra, với lượng đất sét để sản xuất gạch nung này, chúng ta có thể dùng vào việc sản xuất các sản phẩm cao cấp hơn, thẩm mỹ hơn, mang lại giá trị kinh tế hơn nhiều so với gạch nung phục vụ cho xây dựng thông thường.

Sau 5 năm triển khai thực hiện Chương trình phát triển Vật liệu xây không nung (VLXKN) trên địa bàn, hiện nay Bà Rịa – Vũng Tàu đã trở thành một trong những tỉnh đi đầu khu vực phía Nam về sản xuất và sử dụng VLXKN trong các công trình xây dựng. Hình mỏ đá và nhà máy gạch không nung của Cty CP Thành Chí nằm chung khuôn viên nhằm tận dụng tối đa lợi thế. Nhà máy gạch không nung của Cty CP Thành Chí có 2 dây chuyền sản xuất với công suất 30 triệu viên QTC/năm, (ảnh: Mạnh Cường)

Mặt khác, để sản xuất ra những viên gạch nung này, cần phải sử dụng một lượng lớn than hóa thạch, củi đốt, dẫn đến tình trạng phá rừng, mất cân bằng sinh thái và ô nhiễm môi trường sống…

Chia sẻ với phóng viên Báo Đầu tư Bất động sản, ông Nguyễn Minh Tuấn, Phó tổng giám đốc Tổng công ty Viglacera cho biết, việc phát triển vật liệu xây dựng không nung phục vụ cho định hướng phát triển một nền sản xuất ngày càng thân thiện với môi trường.

Ngoài ra, các sản phẩm này khi sử dụng trong xây dựng các công trình xây dựng dân dụng còn tiết kiệm thời gian, nhân công hơn so với sử dụng vật liệu nung truyền thống. Như vậy, việc sử dụng vật liệu không nung có lợi kép, vừa bảo vệ môi trường, vừa tiết kiệm chi phí xây dựng.

Với lợi ích trên, ông Tuấn kiến nghị, Chính phủ cần có chính sách hỗ trợ để thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư, sản xuất vật liệu xây dựng mới, vật liệu xanh.

Thông tin từ Văn phòng Chính phủ cho biết, các công trình xây dựng được đầu tư bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước, vốn Nhà nước ngoài ngân sách, vốn vay của doanh nghiệp có vốn nhà nước lớn hơn 30% tại Hà Nội và TP.HCM phải sử dụng 100% vật liệu xây không nung.

Đối với các tỉnh đồng bằng Trung du Bắc bộ và vùng Đông Nam bộ: tại các khu đô thị từ loại III trở lên sử dụng tối thiểu 90%, tại các khu vực còn lại sử dụng tối thiểu 70%.

Các tỉnh còn lại: tại các đô thị từ loại III trở lên phải sử dụng tối thiểu 70%, tại các khu vực còn lại phải sử dụng tối thiểu 50%.

Cũng theo Thông tư này, các công trình xây dựng từ 9 tầng trở lên phải sử dụng tối thiểu 80% vật liệu xây không nung trong tổng số vật liệu xây. Các công trình có yêu cầu đặc thù không sử dụng vật liệu xây không nung thì phải được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền xem xét, chấp thuận.

Nhà nước khuyến khích sử dụng vật liệu xây không nung vào các công trình xây dựng không phân biệt nguồn vốn, số tầng.

Thông tư nêu rõ, các công trình đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án hoặc được cấp giấy phép xây dựng trước ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành thì thực hiện như quyết định đã được phê duyệt dự án hoặc giấy phép xây dựng đã được cấp.

Các công trình đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt dự án hoặc được cấp giấy phép xây dựng nhưng chưa khởi công xây dựng mà phải phê duyệt điều chỉnh, bổ sung dự án hoặc điều chỉnh, bổ sung giấy phép xây dựng sau ngày Thông tư này có hiệu lực thi hành, trường hợp không thay đổi thiết kế xây dựng công trình thì thực hiện như thiết kế xây dựng công trình đã được phê duyệt; trường hợp thay đổi thiết kế xây dựng công trình thì phải thực hiện theo đúng quy định tại Thông tư này đối với phần công trình có thay đổi thiết kế xây dựng.

Nhà nước khuyến khích việc chủ đầu tư thay đổi thiết kế để sử dụng vật liệu xây không nung.

Vật liệu xây không nung là gì?

Tòa nhà Keangnam cao 70 tầng sừng sững tại đường Phạm Hùng (Hà Nội) thoạt nhìn không có gì đặc biệt ngoài chiều cao của nó. Nhưng thực tế sự khác biệt nằm ngay trong từng viên gạch. Đó là một vật liệu mới: Gạch không nung.

Điều đáng nói là, được mệnh danh là vật liệu xây của tương lai, thay thế dần gạch đỏ, ngói hồng là những vật liệu đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt Nam bao đời, nhưng đến nay dòng sản phẩm xanh, thân thiện môi trường này vẫn chưa có được vị trí vững chắc trên thị trường.

Tro bay là nguyên liệu chính sản xuất vật liệu xây không nung. Ảnh: Nguyễn Thành

Theo TS Trần Văn Huynh – Chủ tịch Hội VLXD Việt Nam, gạch không nung có ba chủng loại chính gồm: Gạch Block; gạch bê tông khí chưng áp AAC và gạch bê tông bọt. Ngoài ra là một số loại vật liệu xây không nung khác nhưng số lượng không đáng kể.

Tuy khác nhau về thành phần nguyên liệu cũng như cách thức sản xuất, nhưng các loại sản phẩm này đều có chung những ưu điểm như giảm giá thành từ 6-8%; đẩy nhanh tiến độ xây dựng; giảm chi phí kết cấu nền móng; tiết kiệm năng lượng…

Mỗi dòng sản phẩm không nung có những ưu thế riêng. Ví như gạch AAC hay bê tông bọt do có khối lượng nhẹ nên giúp làm giảm chi phí cho kết cấu nền móng, kết cấu khung dầm. Trong khi đó, gạch Block lại “ăn điểm” nhờ những lợi thế riêng như cường độ chịu lực cao, gần gũi với người sử dụng vì dùng vữa xây trát thông thường, giá thành rẻ hơn từ 10-20% so với gạch nung…

“Điều đáng mừng là sau khi hàng loạt các công trình do người nước ngoài làm chủ đầu tư như khách sạn Horison; Opera; Grand Plaza; Hilton; Crown Plaza… dùng gạch không nung thì gần đây, nhiều chủ đầu tư người Việt đã bắt đầu sử dụng sản phẩm này cho các công trình, đô thị mới. Các khu đô thị Bắc An Khánh – Splendora, Ecopark, Vincom Village, Dolphin Plaza, Tổ hợp tòa nhà The Pride, Khu văn phòng và nhà ở cao cấp Vinaconex1… là những ví dụ tiêu biểu”, ông Huynh phấn khởi cho biết.

Cả nước sản xuất 7 tỷ viên gạch không nung

Theo Vụ Vật liệu Xây dựng (Bộ Xây dựng), năm 2017, tổng sản lượng gạch không nung cả nước sản xuất ước đạt 7 tỷ viên gạch quy tiêu chuẩn, chiếm 28% tổng sản lượng gạch xây; gạch nung cả nước sản xuất ước đạt 18 tỷ viên gạch quy tiêu chuẩn, chiếm 72% tổng sản lượng gạch xây.

Đến nay, đã có 55 tỉnh xây dựng và ban hành lộ trình xóa bỏ lò gạch thủ công, thủ công cải tiến, lò vòng sử dụng nhiên liệu hóa thạch và xây dựng Kế hoạch phát triển vật liệu xây không nung trên địa bàn; 25 địa phương đã xây dựng và ban hành Chỉ thị về tăng cường sử dụng vật liệu xây không nung, hạn chế sản xuất và sử dụng gạch đất sét nung.

Tổng sản lượng gạch ốp lát cả nước sản xuất ước đạt 700 triệu m2, tăng 20% so với năm 2016; kính xây dựng cả nước sản xuất ước đạt 285 triệu m2, tăng 30% so với năm 2016; sứ xây dựng cả nước sản xuất ước đạt 14,7 triệu sản phẩm, tăng 6% so với năm 2016. Sản lượng vôi năm 2017 dự kiến đạt 2,5 triệu tấn; có 24 lò công nghiệp với công suất 1.828.000 tấn/năm. Đến nay, đã xóa bỏ được 70% lò vôi thủ công.

Minh Nhiên (Tổng hợp)