Nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải từ trần

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải phát biểu tại buổi lễ được Trao tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. (Ảnh: Đức Tám/TTXVN)

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải – người đứng đầu Chính phủ từ năm 1997 đến năm 2006 – qua đời tại TP.HCM ngày 17-3-2018, hưởng thọ 85 tuổi.

Thông tấn xã Việt Nam dẫn tin từ Ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ trung ương cho biết nguyên ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Thủ tướng Chính phủ Phan Văn Khải đã từ trần vào hồi 1h30 ngày 17-3-2018 tại quê nhà Củ Chi, TP.HCM.

Ông Phan Văn Khải sinh ngày 25-12-1933, quê quán huyện Củ Chi, TP.HCM. Là một trong những nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước ở chặng đường đầu của công cuộc Đổi mới – phát triển đất nước, Thủ tướng Phan Văn Khải là người tích cực và quyết tâm xây dựng thể chế theo tinh thần đổi mới, phát huy khả năng của mọi thành phần kinh tế, đặc biệt là kinh tế tư nhân, đi đôi với mở cửa, hội nhập quốc tế.

Trong gần hai nhiệm kỳ của Thủ tướng Phan Văn Khải, những luật căn bản trong thời kỳ đầu của quá trình đổi mới và mở cửa được xây dựng. Chính phủ nhiệm kỳ Thủ tướng Phan Văn Khải được đánh dấu bằng việc ban hành Luật doanh nghiệp, đồng thời bãi bỏ hàng trăm loại “giấy phép mẹ”, “giấy phép con”, trải qua nhiều vòng đàm phán gay go trong tiến trình Việt Nam gia nhập WTO…

Thủ tướng Phan Văn Khải đã được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Sao Vàng, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng (năm 2014) để ghi nhận những cống hiến của ông trong sự nghiệp cách mạng.

Ông Phan Văn Khải đảm nhận cương vị người đứng đầu Chính phủ trong gần 9 năm (1997-2006). Dấu ấn quan trọng nhất của Chính phủ giai đoạn này là sự ra đời của Luật doanh nghiệp 1999 – được đánh giá là bước tiến làm thay đổi đất nước: xóa bỏ những rào cản đối với quyền tự do kinh doanh của người dân, mở đường cho khu vực doanh nghiệp tư nhân tìm được chỗ đứng xứng đáng trong nền kinh tế.

Luật doanh nghiệp được sửa đổi năm 2005, và gần đây nhất là năm 2014, tiếp tục tinh thần “cởi trói” cho doanh nghiệp, xóa thêm nhiều giấy phép con, giảm bớt nhiều thủ tục, tạo sân chơi ngày càng bình đẳng cho các thành phần kinh tế cạnh tranh cả trong nước và hội nhập quốc tế.

Về đối ngoại, một trong những dấu ấn lớn trong 2 nhiệm kỳ của ông Sáu Khải là việc thúc đẩy quan hệ Việt Nam – Hoa Kỳ với chuyến công du lịch sử đến Mỹ (từ 20 đến 25-6-2005).

Là lãnh đạo cấp cao đầu tiên của nước CHXHCN Việt Nam thăm chính thức Hoa Kỳ kể từ năm 1975, Thủ tướng Phan Văn Khải khi đó đã hội kiến với Tổng thống George W. Bush, gặp gỡ đại diện chính giới và doanh nghiệp Mỹ, chuyển đến các bạn Hoa Kỳ thông điệp thúc đẩy hợp tác thương mại Việt – Mỹ.

Chuyến thăm đánh dấu 10 năm bình thường hóa quan hệ giữa hai nước, đồng thời mở ra hơn một thập kỷ tiếp theo hai quốc gia ngày càng lại gần nhau hơn trên mọi lĩnh vực kinh tế, quốc phòng, văn hóa, giáo dục, giao lưu nhân dân, đặc biệt là việc thiết lập quan hệ đối tác toàn diện ngày 25-7-2013.

Thủ tướng Phan Văn Khải hội kiến Tổng thống George W. Bush tại Phòng bầu dục của Nhà Trắng trong chuyến thăm lịch sử đến Hoa Kỳ tháng 6-2005 – Ảnh tư liệu Tuổi Trẻ

Gần 1 năm sau chuyến thăm ý nghĩa này, ngày 16-6-2006, Thủ tướng Phan Văn Khải đã có bài phát biểu cuối cùng trước Quốc hội, bày tỏ mong muốn từ nhiệm sớm 1 năm trước khi kết thúc nhiệm kỳ thứ 2 do tuổi cao.

“Tôi hết sức day dứt trước tệ quan liêu, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực, đục khoét của công diễn ra có phần tệ hại hơn mấy năm qua. Trước những việc như vậy, có phần trách nhiệm của các bộ có trách nhiệm, của Chính phủ, của cá nhân tôi là người đứng đầu. Tôi xin nhận lỗi, nhận trách nhiệm trước nhân dân”, ông Sáu Khải nói trước Quốc hội khi đó.

Tâm điểm của cuộc chiến chống tham nhũng trong giai đoạn ông làm Thủ tướng chính là vụ án “cố ý làm trái các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” và “tham ô tài sản” của Bùi Tiến Dũng và thuộc cấp tại ban quản lý các dự án thuộc Bộ Giao thông vận tải – vụ PMU 18.

Những phát ngôn ấn tượng của nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải trước Quốc hội

Điểm lại những phát ngôn ấn tượng của nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải cách đây 12 năm khi còn trên cương vị Thủ tướng.

Trên cương vị Thủ tướng, ông Phan Văn Khải đã để lại rất nhiều dấu ấn quan trọng đối với việc đổi mới hội nhập kinh tế Việt Nam, người dẫn dắt kinh tế Việt Nam qua khủng hoảng, đà tăng trưởng GDP trung bình 7% trong gần 9 năm lãnh đạo. Ông cũng được đánh giá là người thẳng thắn nhận trách nhiệm trong thời gian giữ cương vị người đứng đầu Chính phủ.

Tại kỳ họp Thứ 9 Quốc hội Khóa XI, khép lại phiên chất vấn với các thành viên chính phủ, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải đã bước lên bục và nói “Có thể đây là lần cuối cùng tôi phát biểu trước Quốc hội với cương vị là người đứng đầu Chính phủ, những điều tôi sẽ trình bày không chỉ xuất phát từ tình hình hiện nay mà còn dựa trên sự trải nghiệm của 15 năm tham gia điều hành Chính phủ”.

Trong bài phát biểu, ông Phan Văn Khải đã chỉ ra yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển đất nước, đó là vấn để con người. Ông nhấn mạnh “Cần chú trọng bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người cả về thể chất, trí tuệ, tâm hồn, tạo điều kiện cho con người vươn lên phát huy tiềm lực to lớn, đó là nguồn lực không bao giờ cạn của đất nước”.

Người đứng đầu nhiệm kỳ Chính phủ khóa XI cũng cho rằng “Công tác cán bộ chậm đổi mới là nguyên nhân của mọi nguyên nhân dẫn đến mọi sai lầm trong công tác lãnh đạo”.

Ông cũng thẳng thắn nhận trách nhiệm trong thời gian giữ cương vị người đứng đầu, ông nói “Tôi nhận rõ trách nhiệm của mình trước những khuyết điểm còn tồn tại. Vấn đề tổ chức cán bộ tuy có vượt khỏi thẩm quyền của Chính phủ nhưng không nằm ngoài trách nhiệm của tôi. Với cương vị Thủ tướng, đồng thời là Ủy viên Bộ Chính trị, tôi hết sức day dứt về sự tiếp diễn nghiêm trọng của tệ tham nhũng, cản trở bước tiến của dân tộc ta, đe dọa tồn vong chế độ.

Tôi cũng hết sức day dứt trước tệ quan liêu, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực, đục khoét của công. Cùng với trách nhiệm trực tiếp với chủ đầu tư, còn có khuyết điểm, trách nhiệm của Chính phủ và cá nhân tôi là người đứng đầu. Với chức trách, thẩm quyền được giao mà không ngăn chặn, phát hiện được sớm các vụ nghiêm trọng kéo dài, tôi xin nhận lỗi, nhận trách nhiệm trước nhân dân, trước Đảng, trước Quốc hội”.

Cũng tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XI, ông Phan Văn Khải xin từ nhiệm trước khi kết thúc nhiệm kỳ 1 năm

Gắn bó cùng Thành phố Hồ Chí Minh

Với TP.HCM, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải có sự gắn bó đặc biệt. Trước khi tham gia Chính phủ năm 1989, ông công tác và kinh qua nhiều cương vị tại TP.HCM, làm phó chủ tịch UBND TP, rồi phó bí thư Thành ủy, chủ tịch UBND TP (1985-1989), là giai đoạn TP cùng cả nước bước vào những những năm đầu của thời kỳ Đổi mới.

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải sinh ngày 25/12/1933. Ông Khải quê tại xã Tân Thông Hội, huyện Củ Chi, TP.HCM.

Ông Khải tham gia phong trào cách mạng từ rất sớm (từ năm 1947), khởi đầu ở Đội Thiếu nhi cứu quốc của xã Tân Thông Hội.

Ông Phan Văn Khải gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 15-7-1959, là Ủy viên Bộ Chính trị các khóa VII-VIII-IX. Ông nhận huy hiệu 55 tuổi Đảng ngày 8-12-2014 tại quê nhà Củ Chi, TP.HCM.

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải phát biểu tại buổi lễ được Trao tặng Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng. (Ảnh: Đức Tám/TTXVN)

Trong mắt người dân huyện Củ Chi, TP.HCM, nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải không phải là quan chức cấp cao xa lạ mà là một lão nông bình thường, sống giản dị và gắn bó với nhân dân.

Nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết: Cụ Sáu Khải sống rất giản dị nhưng chỉ đạo thu phục nhân tâm

“Đồng chí Phan Văn Khải là một người tình nghĩa đức độ, cụ có cái tâm trong sáng và cái nhìn tổng quát. Trong quá trình chỉ đạo đã thu phục được nhân tâm, thành quả đáng tự hào nhất là thời kỳ cụ làm Thủ tướng. Sự ra đi của cụ là một sự mất mát lớn của đất nước và cá nhân tôi”, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết chia sẻ.

Nhắc lại sự kiện Thủ tướng Phan Văn Khải là Thủ tướng đầu tiên của Việt Nam sang thăm Mỹ sau 10 năm bình thường hóa quan hệ Việt – Mỹ vào năm 2005, nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết nhận định, trước đây Việt Nam rất khó khăn nên việc cụ Sáu Khải là Thủ tướng đầu tiên đến Mỹ đã giúp đất nước vượt qua gia đoạn khó khăn gập nghềnh lúc bấy giờ. Đồng thời giúp Việt Nam nâng cao, khẳng định vị thế của mình đối với các quốc gia trên thế giới đặc biệt là đối với Mỹ.

“Giai đoạn đồng chí Phan Văn Khải làm Thủ tướng, quan hệ đối ngoại được mở rộng, vị thế Việt Nam ngày càng phát triển giúp đất nước vượt qua một giai đoạn khó khăn. Chúng ta không thể lấy vị thế hôm nay để so sánh với vị thế ngày xưa, bởi giai đoạn đó người ta tẩy chay, cô lập và lên án mình hay làm đủ mọi cách để gây khó khăn cho mình nhưng cụ Sáu Khải đã vượt qua vòng kim tỏa đó để mở ra nhiều cuộc ban giao với các quốc gia lớn trong đó có Mỹ, Nhật…

Đặc biệt, cụ Sáu Khải có mối quan hệ rất tốt với Thủ tướng các nước trong khu vực như Thủ tướng Malaysia, Thủ tướng Nhật Bản… lúc bấy giờ. Chính những mối quan hệ rất tốt này, cụ Sáu Khải đã giúp nâng cao vai trò của Việt Nam. Nên có thể nói, giai đoạn cụ Sáu Khải làm Thủ Tướng đã giúp Việt Nam nâng cao vai trò vị thế trên trường quốc tế”, ông Nguyên Minh Triết nhận định.

Nguyên Thủ tướng Phan Văn Khải và nguyên Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết. Ảnh: Tuổi Trẻ

Nói về tình hình đất nước khi cụ Phan Văn Khải làm Thủ tướng, ông Nguyễn Minh Triết cho rằng đây là giai đoạn, tình hình kinh tế, chính trị, xã hội khá ổn định không có những lạm phát và nhiều bức bách.

“Tuy tình hình kinh tế luôn có những trồi sụt nhưng tôi cho rằng những năm làm Thủ tướng, cụ Sáu Khải đã giúp đất nước có giai đoạn được xem là ổn định nhất. Các chính sách, xã hội, an ninh quốc phòng… đều phát triển. Tôi nghĩ đó là những dấu ấn rõ nét nhất trong giai đoạn cụ Phan Văn Khải làm Thủ Tướng”, nguyên Chủ tịch nước quả quyết.

Nói về cuộc sống của người đồng cấp, một đàn anh mẫu mực, nguyên Chủ tich nước Nguyễn Minh Triết nhận định đó là một con người có cuộc sống giản dị, gần gũi và thân tình với anh em.

“Sự gần gũi, giản dị của cụ Sáu Khải thì có nhiều lắm. Như trước đây hay sau này khi cụ Sáu Khải đã về hưu, anh em chúng tôi thường ghé nhà thăm và dùng cơm với cụ; hay có dịp đi ăn uống với cụ như những người anh em thân tình. Cụ Sáu Khải ít giữ khoảng cách và cụ sống rất dân dã, bình dị…

Hay như giai đoạn tôi bệnh nặng, ngoài tình đồng chí, cụ Sáu còn cư xử như một người anh khi tìm những bài thuốc hay gửi tặng tôi để chữa bệnh. Tình cảm đó tôi rất quí và cảm nhận được cụ Sáu Khải luôn dành cho anh em một tình cảm sâu sắc. Ở đâu cũng vậy, cụ tiếp xúc với mọi người cũng thế. Cụ lắng nghe để đưa ra những chỉ đạo thu phục nhân tâm”, ông Nguyễn Minh Triết trải lòng.

Nguồn: Tuổi Trẻ, VTC News, Đời sống và pháp lý