Trẻ em là đối tượng nhiễm chì nhiều nhất

Nhóm giám sát môi trường EcoWaste Coalition đã đưa ra cảnh báo sau khi kiểm tra được tiến hành trên đồ chơi truyền thống được mua từ các cửa hàng trong khu mua sắm giá rẻ ở Manila được bày bán phổ biến đã cho thấy chì vượt ngưỡng..

Ngày 24/10, tại Hà Nội, trung tâm Nghiên cứu giới, gia đình và môi trường trong phát triển (CGFED) và mạng lưới các tổ chức quốc tế vận động về an toàn hóa chất để bảo vệ sức khỏe con người và môi trường (IPEN) đã tổ chức hội thảo: “Hướng tới loại bỏ chì trong sơn tại Việt Nam”. Đây là hội thảo hưởng ứng tuần lễ quốc tế phòng chống nhiễm độc chì năm 2017.

Tham dự hội thảo có các đại diện: Cục Hóa chất (bộ Công thương), cục Quản lý môi trường y tế (bộ Y tế), các nhà nghiên cứu, khoa học một số trường đại học, các tổ chức xã hội dân sự và những cá nhân quan tâm đến vấn đề sơn có chứa chì…

Tại hội thảo, Thạc sĩ Nguyễn Kim Thúy, Giám đốc điều hành CGFED cho biết, sơn là một loại vật liệu được sử dụng phổ biến, được dùng để quét lên bề mặt của sản phẩm nhằm chống gỉ cho kim loại, chống ẩm và chống mục cho gỗ, bảo vệ khỏi tác động của một số hóa chất, đảm bảo vệ sinh và để tăng nét thẩm mỹ cho sản phẩm. Riêng trong ngành xây dựng và trang trí nội thất thì sơn có vai trò không thế thiếu trong việc tăng thêm vẻ đẹp cho sản phẩm.

Tại Việt Nam hiện có khoảng 600 doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sơn. Theo thống kê của hiệp hội Sơn và Mực in Việt Nam, ngành này đã đạt tổng giá trị trên 1,6 tỷ USD trong năm 2016. Tổng sản lượng sơn đạt xấp xỉ 250 triệu lít/năm, với tốc độ tăng trưởng bình quân 10-15% năm.
Trong đó, sản lượng sơn trang trí chiếm khoảng 65% (khoảng 180 triệu lít) và đạt giá trị gần 54% của toàn ngành. Điều đáng lo ngại là ở các quốc gia đang phát triển (trong đó có Việt Nam), các loại sơn có chứa chì đang được sản xuất và tiêu thụ rộng rãi. Việc sử dụng sơn có chứa chì sẽ tác hại khó lường đối với sức khỏe con người, biểu lộ rõ nhất là phơi nhiễm chì.
Theo phân tích của Tiến sĩ Phạm Đức Phúc, đại học Y tế công cộng, có nhiều nghiên cứu về tác động của phơi nhiễm chì đối với môi trường, kinh tế và sức khỏe con người, nhất là trẻ em. Những nghiên cứu này cũng chỉ rõ trẻ em bị phơi nhiễm chì từ nhiều nguồn khác nhau và chì trong sơn là một trong những nguồn chủ yếu.

Phơi nhiễm chì không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người lớn mà còn ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe trẻ em trong suốt cuộc đời, như tác động đến hệ thần kinh của trẻ dẫn đến khó khăn trong học tập, dễ bực bội, có hành vi bạo lực. Làm gia tăng tỷ lệ tăng động, mất tập trung, rối loạn hành vi; ảnh hưởng đến hệ máu, thận, hệ khung xương, phá vỡ tuyến nội tiết.

Đặc biệt, trẻ em càng nhỏ tuổi càng có khả năng bị ảnh hưởng nhiều hơn từ việc phơi nhiễm chì. Đối tượng bị tổn thương nhiều nhất là thai nhi, bởi bà mẹ khi đang mang thai có khả năng truyền chì từ cơ thể mình sang con thông qua nguồn dinh dưỡng vào nhau tới bào thai đang phát triển. Chì cũng được lây truyền qua đường sữa mẹ.

Bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc trung tâm Chống độc, bệnh viện Bạch Mai khẳng định, các bằng chứng về mối liên hệ giữa phơi nhiễm chì và suy giảm trí thông minh đã khiến Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đưa việc chậm phát triển trí tuệ do phơi nhiễm chì như là một loại bệnh.

WHO cũng liệt kê chậm phát triển trí tuệ do phơi nhiễm chì vào danh sách 10 loại bệnh ảnh hưởng nặng nề nhất cho trẻ em gây ra bởi các tác nhân môi trường. WHO cũng đã cảnh báo không có mức độ phơi nhiễm chì nào được coi là an toàn.

Khủng hoảng thức uống nhiễm chì

Ở Việt Nam, đến thời điểm hiện nay vẫn chưa có quy định nào về tiêu chuẩn hàm lượng chì được phép sử dụng trong tất cả các loại sơn và ngay cả đồ chơi của trẻ em. Do đó tại hội thảo, các đại biểu đều nhất trí kiến nghị các cơ quan quản lý Nhà nước cần nhanh chóng ban hành các quy định để kiểm soát nồng độ chì trong sơn, trước mắt là các loại sơn trang trí dùng cho nhà ở và trường học. Tiến tới đạt được mục tiêu toàn cầu loại bỏ sơn có chứa chì vào năm 2020.

Tổ chức Y tế Thế giới lưu ý rằng phơi nhiễm chì được ước tính chiếm 0.6% gánh nặng bệnh tật toàn cầu.

Lưu ý: “Trẻ em đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi chất chì và thậm chí mức độ phơi nhiễm tương đối thấp cũng có thể gây ra nghiêm trọng và, trong một số trường hợp, các tổn thương thần kinh không thể đảo ngược”.

Với sự nguy hiểm nghiêm trọng do các chất hoá học này gây ra cho sức khoẻ, EcoWaste kêu gọi các nhà sản xuất đồ chơi đơn phương chuyển sang các phương án không độc hại và “sản xuất sạch sẽ cho đồ chơi thân thiện với trẻ em”.

Dấu hiệu nhận biết cơ thể đang nhiễm độc chì
Quá trình tích lũy độc tố chì trong cơ thể có thể gây ra nhiều bệnh tật nguy hiểm cho con người như: ung thư, suy gan, suy thận, hoại tử đầu chi… Vậy làm thế nào để phát hiện bạn đang bị nhiễm độc chì?
 Dấu hiệu cơ bản: Mức độ thiệt hại do chì gây ra phụ thuộc vào nồng độ độc tố chì đang tích lũy trong cơ thể. Khi nồng độ chì trong cơ thể càng cao thì bệnh lý mà nó gây ra cho cơ thể càng trầm trọng. Vì vậy, bạn cần chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo cơ thể đang bị nhiễm độc chì :

Táo bón : ‘Đi nặng’ là cách thải độc tố tự nhiên của cơ thể. Tuy nhiên khi hàm lượng độc tố, đặc biệt hàm lượng chì quá cao trong cơ thể sẽ gây ra tình trạng táo bón, khó tiêu cho người bệnh. Ngoài ra, đi kèm với tình trạng táo bón, bệnh nhân thường có biểu hiện chán ăn, đau bụng.

Miệng có vị kim loại: Một trong những con đường đào thải các kim loại nặng ra khỏi cơ thể là thông qua nước bọt. Vì vậy, nếu thấy miệng có vị tanh kim loại thì hãy nghĩ ngay tới các bệnh lý nhiễm độc này.

Thiếu máu: đây là tình trạng đặc trưng thường gặp của bệnh nhân nhiễm độc chì mạn tính. Khi nồng độ chì trong máu vượt quá mức cho phép… sẽ gây ức chế tổng hợp hồng cầu, rút ngắn tuổi tho của hồng cầu, do đó làm hồng cầu dễ vỡ.

Tổn thương hệ thần kinh: các kim loại nặng có thể gây phá hủy hệ thống thần kinh trung ương và làm thoái hóa dây thần kinh. Điều này có thể gây ra tình trạng chậm phát triển trí tuệ ở trẻ em và hiện tượng buồn ngủ, mất ngủ, lơ mơ ở người lớn. Tình trạng này chỉ có thể chuẩn đoán và phát hiện khi khám chuyên khoa kỹ lưỡng và xét nghiệm.

Bên cạnh đó, tình trạng nhiễm độc kim loại nặng có thể biểu hiện thông qua các bệnh lý : Tổn thương ống thận, suy giảm chức năng tuyến giáp, thượng thận, tổn thương phổi, ung thư da, phổi, bệnh Parkinson…

Ngoài những dấu hiệu lâm sàng trên, tiêu chuẩn vàng để chuẩn đoán nhiễm độc chì chính là nồng độ kim loại nặng trong máu.

Bảo Minh Tín